Nguyễn Thị Oanh

                                 Ủy viên BCH Hội Khuyến học Việt Nam,
                                 Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Phú Thọ.

Trong bối cảnh thế giới đang biến chuyển không ngừng, khái niệm về sự thịnh vượng của một quốc gia hay một địa phương không còn chỉ đo lường thuần túy bằng những con số tăng trưởng GDP, mà quan trọng hơn, đó là Chỉ số hạnh phúc của nhân dân.              

Là người làm công tác khuyến học, tôi xin được chia sẻ những suy ngẫm về vai trò, mối quan hệ và những đóng góp của học tập suốt đời vào việc nâng cao chỉ số hạnh phúc của nhân dân trong giai đoạn 2026-2031, giai đoạn bản lề để đất nước bứt phá trong kỷ nguyên phát triển mới.

Học tập chính là hoạt động tiếp thu tri thức của mỗi cá nhân, là tiền đề quan trọng dẫn tới sự phát triển của mỗi con người. Quá trình học tập bao gồm học ở trường, lớp, ở những giai đoạn nhất định của cuộc đời và tự học suốt cả cuộc đời mỗi người. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nói: "Nếu không chịu khó học, không tiến bộ được. Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều, máy móc càng tinh xảo, mình mà không chịu khó học thì lạc hậu, mà lạc hậu thì bị đào thải, tự mình đào thải mình”. Vì vậy bên cạnh việc học tập ở trường lớp thì việc tự học suốt đời vô cung quan trọng. Bản chất của tự học là một quá trình học tập không trực tiếp có giảng viên, ngườihọc phải tự tìm hiểu, tự tìm phương pháp học tập nên nếu thiếu đi sự kiên trì, lòng quyết tâm và sự nghiêm túc của bản thân thì sẽ khó tự học được. Việc tự học sẽ giúp mỗi người nhớ lâu và vận dụng những kiến thức đã học một cách hữu ích vào cuộc sống và tự học còn giúp cho mỗi người trở nên năng động, sáng tạo, không phụ thuộc vào người khác, từ đó hạn chế những khuyết điểm và hoàn thiện bản thân. Càng cố gắng tự học, con người càng trau dồi được nhân cách và tri thức. Để việc tự học đạt kết quả tốt, mỗi người cần xác định mục đích, động cơ học tập đúng đắn, không phân biệt giàu nghèo, nghề nghiệp, giới tính, tôn giáo hay dân tộc ....

Triết lý mới về học tập tập suốt đời trong giai đoạn hiện nay không còn bó hẹp trong sách vở hay trường lớp, mà đã có sự dịch chuyển mạnh mẽ về bản chất: Từ "học để biết” sang "Học để giải quyết vấn đề”, nên ngoài việc học ở nhà trường theo chương trình quy định, chúng ta phải căn cứ vào trình độ nhận thức, công việc đang đảm nhận hoặc nhu cầu của mình để học. Vấn đề cốt lõi nhất của việc tự học là để nâng cao hiểu biết và áp dụng những kiến thức đó vào làm việc; "Học phải đi đôi với hành”, Học phải gắn liền với thực tiễn, biến tri thức thành năng lực xử lý những thách thức phát sinh trong cuộc sống và công việc, học để tự bù đắp và bổ sung tri thức, kỹ năng.

Học tập suốt đời đóng vai trò nền tảng trong việc nâng cao chỉ số hạnh phúc bằng cách giúp con người chủ động nâng cao chất lượng cuộc sống, phát huy tối đa năng lực bản thân và thích nghi với sự thay đổi. Đối với đội ngũ lãnh đạo, quản lý: Học để thay đổi tư duy, chuyển từ tư duy "quản lý" sang tư duy "phục vụ và kiến tạo". Khi năng lực điều hành và xây dựng chính sách được nâng cao, các thủ tục phiền hà sẽ giảm bớt, bức xúc xã hội được giải tỏa, niềm tin của nhân dân được củng cố. Đó chính là nền tảng của sự hài lòng. Đối với cá nhân mỗi người dân: Học tập giúp bồi đắp tri thức, khai phá tiềm năng vốn có, giúp mỗi người trở thành "phiên bản tốt hơn của chính mình". Một công dân có đủ năng lực thích ứng với môi trường số, có đạo đức chuẩn mực và trách nhiệm công vụ minh bạch sẽ tự giải quyết được các vấn đề cá nhân, đóng góp hữu ích cho cộng đồng. Đối với xã hội: Hạnh phúc là thước đo của tiến bộ. Học tập giúp đảm bảo an sinh, nâng cao thu nhập, cải thiện sức khỏe, kéo dài tuổi thọ và bảo vệ môi trường sống. Khi trình độ dân trí cao, phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" mới thực sự đi vào đời sống.

Học tập suốt đời có mối quan hệ tương hỗ mật thiết và trực tiếp với chỉ số hạnh phúc của nhân dân; hạnh phúc là thước đo – Học tập là phương tiện. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định: "Hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân là thước đo, là mục tiêu phấn đấu cao nhất". Hạnh phúc không chỉ dừng lại ở chỉ số GDP mà nằm ở: Sự an tâm: Người dân có đủ tri thức để bảo vệ mình trước các rủi ro, đặc biệt là lừa đảo trong môi trường số. Sự thích ứng: Năng lực tự giải quyết vấn đề của cá nhân gắn với trách nhiệm cộng đồng. Sự thụ hưởng: Người dân biết cách chăm sóc sức khỏe, kéo dài tuổi thọ và hưởng thụ các giá trị văn hóa giáo dục một cách công bằng.

Học là để tự chủ và an tâm trong môi trường sống biến động. Hạnh phúc đầu tiên là sự an toàn. Trong giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, người dân đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Do vậy: Học để bảo vệ mình: Học tập suốt đời giúp người dân nâng cao cảnh giác, có kiến thức về an ninh mạng để không bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trong môi trường số. Khi người dân tự tin làm chủ công nghệ, họ sẽ không còn cảm thấy lo sợ hay bị bỏ lại phía sau. Học để chăm sóc sức khỏe: Tri thức về y tế, dinh dưỡng và lối sống xanh giúp người dân tự biết cách chăm sóc bản thân, nâng cao tuổi thọ và chất lượng giống nòi. Một cộng đồng hiểu biết là một cộng đồng khỏe mạnh, và sức khỏe chính là cái gốc của hạnh phúc. Học để bảo vệ môi trường: Học để hiểu về biến đổi khí hậu, về chuyển đổi xanh, từ đó hình thành lối sống trách nhiệm với môi trường sống xung quanh.

Học để thay đổi tư duy quản trị: Từ "Mệnh lệnh” sang "Phục vụ”. Thực tế cho thấy, chỉ số hạnh phúc của nhân dân phụ thuộc rất lớn vào sự hài lòng đối với bộ máy công quyền. Đối với cán bộ, công chức Học tập suốt đời không chỉ nâng cao trình độ chuyên môn, mà học để giữ chuẩn mực đạo đức, học để hiểu rằng mỗi việc mình làm phải hướng tới sự minh bạch, công bằng và hiệu quả. Khi năng lực điều hành được nâng cao thông qua việc học, các thủ tục phiền hà sẽ giảm bớt, bức xúc xã hội được hóa giải. Sự hài lòng của người dân khi thực hiện dịch vụ công chính là minh chứng sống động nhất cho một xã hội hạnh phúc.

Học để gắn kết và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Thực tế cho thấy hạnh phúc còn đến từ các mối quan hệ xã hội tốt đẹp và sự giàu có về tâm hồn; trong lĩnh  vực văn hóa và giáo dục, học tập giúp phổ cập giáo dục bền vững, nâng cao dân trí để mọi người dân đều có thể tiếp cận với tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân loại. Về quan hệ xã hội, học để thấu hiểu, để sẻ chia, để ứng xử văn minh và nhân ái hơn trong các mối quan hệ gia đình và cộng đồng. Một xã hội học tập là một xã hội mà ở đó con người sống với nhau có tình có nghĩa, tạo nên một môi trường an ninh, an toàn và hạnh phúc.

Đại hội XIV của Đảng là điểm khởi đầu cho kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Việc học tập suốt đời của mỗi người dân trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên số cần hướng đến mục tiêu phát triển bản thân mỗi người một cách toàn diện, bao gồm việc hoàn thiện những kiến thức của thời đại số, những kỹ năng số để thích ứng với cuộc sông xã hội số, với nghê nghiệp trong nền kinh tế số. Vì vậy, học tập suốt đời không còn là quyền lợi mà là một yêu cầu bắt buộc để tồn tại và phát triển. Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Tô Lâm đã khẳng định: "Học tập suốt đời để dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung, để trở thành những người hữu dụng đang là đòi hòi cấp thiết đối với từng cá nhân, mỗi công dân, đặc biệt là những cán bộ, nhân viên trong hệ thống chính trị …”. Trong công cuộc Chuyển đổi số và Chuyển đổi xanh, mỗi công dân phải là một "công dân số” và "công dân xanh”. Học tập phải giúp người dân làm chủ công nghệ, hiểu biết về môi trường sống để không bị "tụt hậu” trong nền kinh tế tri thức. Học để nâng cao năng lực tự bảo vệ trên không gian mạng, trong giai đoạn này, lừa đảo trực tuyến trở nên tinh vi hơn. Học tập suốt đời để phải trang bị "hệ miễn dịch số” cho nhân dân, từ người già đến trẻ nhỏ, để đảm bảo an ninh, an toàn cá nhân. Đối với cán bộ, yêu cầu mới là học để chuyển từ tư duy "quản lý” sang "phục vụ kiến tạo”; học để giữ chuẩn mực đạo đức trong môi trường làm việc số minh bạch, từ đó củng cố niềm tin và sự hài lòng của nhân dân.

Đứng trước yêu cầu đổi mới của đất nước trong giai đoạn hiện nay, Hội Khuyến học các cấp không chỉ là tổ chức vận động "đi học” mà phải vươn tới là "kiến trúc sư” xây dựng hệ sinh thái học tập; với vai trò nòng cốt trong xây dựng xã hội học tập, Hội cần chủ động tham mưu chính sách để phổ cập giáo dục số, nâng cao năng lực số cho người dân để họ không "bị bỏ lại phía sau”. Mỗi trung tâm học tập cộng đồng đều phải được nâng cấp thành trung tâm học tập số, có internet, có học liệu mở gắn với nhu cầu học tập của người dân. Các chương trình học tập cộng đồng cần tập trung vào kỹ năng số, kiến thức an toàn mạng, kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động và kỹ năng sống thích ứng, nhằm tăng cường an ninh, an toàn cho người học, bảo vệ người cao tuổi và các nhóm yếu thế trước những rủi ro của môi trường số. Hội Khuyến học là cầu nối đưa tri thức từ các nhà khoa học, các tổ chức xã hội đến tận tay người dân thông qua các mô hình học tập, mô hình "Thôn số”, "Dòng học học tập số”. Tổ chức các hoạt động giáo dục, đào tạo kỹ năng thiết thực cho người lao động, hướng đến nâng cao năng suất lao động và thu nhập, tạo cơ hội phát triển cho mọi người dân, giúp người dân tự tin làm chủ công nghệ và cuộc sống.

Chủ động, tích cực phối hợp với các ngành để đánh giá hiệu quả học tập thông qua sự hài lòng của dân. Dân có khỏe hơn không ? Dân có ít bị lừa hơn không ? Thủ tục hành chính có bớt phiền hà hơn không, có nhanh hơn không ? và đặc biệt, các vụ việc lừa đảo, mất an toàn xã hội có giảm đi không? Đó mới là kết quả thực chất. Tiếp tục nhân rộng các mô hình "Gia đình học tập”, "Dòng học học tập”, "Cộng đồng học tập”, "đơn vị học tập”, đưa chỉ số hài lòng vào tiêu chí đánh giá các mô hình học tập; các danh hiệu "Gia đình/Dòng họ học tập” phải gắn với liền chỉ số hạnh phúc và sự đóng góp cho cộng đồng tại địa phương. Phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội, phát huy vai trò làm đầu mối để kết nối doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, kiều bào và cộng đồng quốc tế, hình thành nguồn lực bền vững, minh bạch, công bằng cho quỹ khuyến học, khuyến tài.

Hội Khuyến học tỉnh Phú Thọ được thành lập ngày 23/10/2025 trên cơ sở hợp nhất Hội Khuyến học tỉnh Vĩnh Phúc, Hội Khuyến học tỉnh Hòa Bình và Hội Khuyến học tỉnh Phú Thọ (cũ). Công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập của tỉnh trong nhiệm kỳ qua (2021-2026) đã đạt được kết quả, thành tích đáng kể, góp phần tích cực trong việc phát triển giáo dục và đào tạo của tỉnh theo hướng đồng bộ, chất lượng và bền vững, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục; có thể kể đến vài điểm nổi bật trong nhiệm kỳ qua:

Sau 5 năm triển khai, tổ chức thực hiện cacs Quyết định 1373, QĐ387 và QĐ677 của Chính phủ về "Xây dựng xã hội học tập 2021-2030”, "Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng, đơn vị giai đoạn 2021-2030” và "Xây dựng mô hình công dân học tập”. Toàn tỉnh số lượng các mô hình học tập được công nhận các danh hiệu học tập hằng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra: Gia đình, Dòng họ, Cộng đồng, Đơn vị (trực thuộc xã) đạt bình quân đạt 80%, Công dân học tập/tổng số dân đạt 47,3% (vượt 7,3% mục tiêu Đề án). Có 25.5% cơ quan, đơn vị được công nhận "Đơn vị học tập” cấp tỉnh mức độ 1, vượt 1,5% mục tiêu Kế hoạch; 15% cơ quan, đơn vị được công nhận "Đơn vị học tập” cấp tỉnh mức độ 2, vượt 2% mục tiêu Kế hoạch; 12.5% xã, phường được công nhận "Cộng đồng học tập” cấp xã mức độ 1, vượt 1.0% mục tiêu Kế hoạch.

Học tập suốt đời là hành trình không có điểm dừng, Hạnh phúc không phải là đích đến, mà là một hành trình, trên hành trình đó học tập suốt đời là ngọn đuốc soi đường, khi tri thức trở thành tài sản chung của mọi nhà, khi năng lực tự chủ của mỗi người dân được nâng cao, đó chính là lúc chỉ số hạnh phúc của dân tộc Việt Nam thăng hoa. Với tư cách là những người làm công tác khuyến học trên quê hương Đất Tổ, chúng tôi quyết tâm đồng hành cùng nhân dân trên con đường chinh phục tri thức để chạm đến hạnh phúc đích thực.